Βασικό γνώρισμα κάθε Υπηρεσίας Πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης και της Ε.Υ.Π., είναι η συλλογή και η επεξεργασία πληροφοριών με στόχο την πρόληψη και τη διασφάλιση της χώρας από ενδεχόμενους κινδύνους και επιβουλές.
Η ιστορία των Ελληνικών Μυστικών Υπηρεσιών αρχίζει από το έτος 1924 και τούτο επειδή, προγενέστερα, ο τομέας της συλλογής πληροφοριών εντασσόταν στο πλαίσιο λειτουργίας των αρμόδιων Γραφείων του Στρατού. Έκτοτε πέρασε από διάφορα στάδια, τα οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τους βασικούς κατευθυντήριους άξονες, τόσο της εσωτερικής πολιτικής και κοινωνικής ζωής, όσο και με τις διεθνείς εξελίξεις που έλαβαν χώρα και επηρέασαν την πορεία της από τη σύστασή της έως σήμερα.
Έχοντας αυτό υπόψη, αλλά και γενικότερα τη σημασία που έχει αποδοθεί, από την αρχαιότητα ακόμη, στη "μυστική δράση" ως μέσο διασφάλισης και προώθησης των συμφερόντων κάθε κράτους, στο κείμενο που ακολουθεί θα επιχειρηθεί, στο μέτρο που τα στοιχεία επιτρέπουν, η παρουσίαση της ιστορίας της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, με έμφαση στην περίοδο από το 1974 έως τις μέρες μας.
Ειδικότερα, η εξέταση της ιστορίας της Ε.Υ.Π., πραγματοποιείται σε πέντε ενότητες, οι οποίες είναι δυνατό να εκληφθούν ως ολοκληρωμένοι "ιστορικοί κύκλοι" της Υπηρεσίας και "χρονολογικά ορόσημα", τα οποία καθόρισαν το τέλος και την αρχή μιας ιστορικής περιόδου στην πορεία λειτουργίας της εν λόγω Υπηρεσίας. Οι χρονικές αυτές περίοδοι έχουν ως εξής:
