Η συλλογή και αξιοποίηση των πληροφοριών δεν αποτελεί προνόμιο της σύγχρονης εποχής. Όπως μαρτυρείται από διάφορες πηγές, η εμφάνισή της χρονολογείται στα πρώτα ιστορικά χρόνια, ενώ κατά την αρχαιότητα αποτέλεσε βασικό συστατικό της Πολιτείας, με απώτερο στόχο τη διασφάλιση και διαφύλαξη των συμφερόντων της εκάστοτε πόλης-κράτους.
Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί η σπαρτιατική κρυπτεία^[1], θεσμοθετημένο όργανο της σπαρτιατικής πολιτείας και βασικός εκφραστής του έντονου φόβου των Σπαρτιατών έναντι των θεωρούμενων ως μη Σπαρτιατών ειλώτων και περιοίκων. Σημαντικό επίσης ρόλο στη συλλογή πληροφοριών έπαιξαν και οι επονομαζόμενοι πρόξενοι^[2], οι διπλωματικοί, θα λέγαμε σήμερα, αντιπρόσωποι της κάθε πόλης-κράτους, οι οποίοι δημιουργούσαν τα δικά τους δίκτυα πληροφοριών με σκοπό την ενημέρωση των Αρχών των πόλεων που εκπροσωπούσαν.

Κατά τα ρωμαϊκά και βυζαντινά χρόνια, υφίσταται ο θεσμός των κρυπτών φίλων^[3], με βασική αποστολή την πληροφόρηση του αυτοκράτορα για τις κινήσεις και τις επιδιώξεις των βάρβαρων γενών ή φύλων και των εχθρικά διακείμενων προς την Αυτοκρατορία κρατών.
Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί η δράση των κρυπτών φίλων κατά τη διάρκεια της αυτοκρατορίας του Κωνσταντίνου Ε' του Κοπρώνυμου (741-775), στο διαρκή αγώνα για την αντιμετώπιση του βουλγαρικού κινδύνου.

^[1] Περισσότερα για την "κρυπτεία", βλ. Πολ Κάρτλετζ, Οι Σπαρτιάτες. Μια Επική Ιστορία, Αθήνα 2004, σελ. 33.
^[2] Για το ρόλο του "προξένου", βλ. Ανδρέας Γερολυμάτος, Κατασκοπεία στην Ελλάδα, Αθήνα ΧΧ, σελ. 15-167.
^[3] Περί των "κρυπτών φίλων", βλ. Ι. Καραγιαννόπουλος, Ιστορία Βυζαντινού Κράτους ΙΙ, Θεσ/νίκη 1981, σελ. 145.